درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس دهم عمومی کلیه رشته ها
درس 5: علوم و معارف دفاع مقدس
دفاع همهجانبه
با حمله غافلگیرانه رژیم بعثی عراق، جوانان و نوجوانان این مرز و بوم از جمله دانشآموزان شجاع به همراه بزرگترها با دل کندن از لذتها و جاذبههای مادی دنیا وارد کارزار و آزمایشی بزرگ شدند و با حضور در جبههها غیرتاسلامی و ایرانی خود را به نمایش گذاشتند.
شهرهای کشورمان از حملات هوایی و موشکی دشمن در امان نبود و گاه و بیگاه صدای آژیر خطر در اغلب شهرها به گوش میرسید؛ اما مردم و جوانان داوطلب همگام با نیروهای مسلح و جهاد سازندگی با روحیه بسیجی، انگیزه الهی، تلاش و ایستادگی، توانستند بخش وسیعی از پیشروی نیروهای دشمن را مهار کنند.
|
|
|
|
|
|
با هر عملیات موفق رزمندگان اسلام، طنین آهنگ حماسی پیروزی در صدا و سیما، چهرهٔ شهرها را دگرگون میکرد و مردم منتظر خبرهای موفقیت رزمندگان اسلام میشدند. (نوای پیروزی و آزادسازی خونین شهر را در عملیات بزرگ «الیبیتالمقدس» بشنوید.)
فعالیت (1) (صفحه 34 کتاب درسی)
1- درباره چگونگی جذب، آموزش و اعزام نیروهای بسیجی در دوران دفاع مقدس تحقیق کنید و نتیجه را در کلاس گزارش دهید.
2- سبکزندگی، تحمل خطرات و سختیهای زمان جنگ را توصیف کنید و به بحث بگذارید.
3- کشورهای محرک و حامی حکومت بعثی صدام را نام ببرید و اهداف آنها را بررسی کنید.
4- نقش سازمانهای بینالمللی بهویژه شورای امنیت سازمان ملل در برخورد با جنگ تحمیلی را به صورت گروهی مطالعه کنید. نتیجه را به کلاس ارائه دهید.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
فعالیت (2) (صفحه 35 کتاب درسی)
با مراجعه به منابع معتبر جدول زیر را کامل کنید.
| ردیف | مراحل دفاع مقدس | شرح مختصر |
| 1 | هجوم سراسری دشمن | |
| 2 | مقاومت و توقف متجاوز | |
| 3 | بیرون راندن دشمن | |
| 4 | تعقیب و تنبیه متجاوز | |
| 5 | پایان جنگ و پذیرش قطعنامه |
بهرهگیری از تجربههای دوران دفاع مقدس
دوران پرافتخار دفاع مقدس با فراز و نشیبهای فراوانی همراه بوده که باید عبرتها و آموزههای آن در تداوم انقلاب اسلامی برای نسل امروز و فردا به یادگار بماند.
توکل به خدا، خودباوری، اعتماد به نیروهای داخلی، ایستادگی در برابر دشمن با دست خالی و تحریم شدید اقتصادی از جمله تجربههای آموزنده دفاع مقدس است.
فعالیت (3) (صفحه 36 کتاب درسی)
با مراجعه به اسناد، مدارک، سایتها و وبلاگها و نیز مصاحبه با رزمندگان دوران دفاع مقدس، سایر آموزهها و عبرتهای آن دوران را فهرست کنید و به بحث بگذارید.
فرهنگ ایثار و شهادت
اگر مجموعهٔ فعالیتهای روزانه ما شامل دیدن، خوردن، خوابیدن، تصمیمگیری، مشورت، خندیدن، گریه، راه رفتن، مطالعه، فکر، نوشتن و... باشد و همه این فعالیتها با رنگ شهدا گره بخورد، چه اتفاقی میافتد؟
تعلق نداشتن به لذتهای مادی دنیا، غیرت، سلحشوری و گام نهادن در مسیر رضای خداوند، جلوههایی زیبا از فرهنگ ایثار و شهادت است.
شهدا و رزمندگان دوران دفاع مقدس با قدرت ایمان و یاری خداوند به پیروزی رسیدند و به کسانی که راهشان را ادامه دهند، یاری میرسانند. شهید دوست خداست و دوستی با او دوستی باخداست.
![]() |
![]() |
![]() |
سبک زندگی در دفاع مقدس
سبک زندگی رزمآوران دوران دفاع مقدس براساس الگوهای اسلامی و روش زندگی پیامبر (ص) و امامان (ع) بوده است. اصولی مثل توکل به خدا، سادهزیستی، فروتنی، سبقتگرفتن در کار خیر، دوری از خودنمایی، اطاعت از فرماندهی و… در زندگی آنان جاری بود.
|
|
|
فعالیت (4) (صفحه 38 کتاب درسی)
مجموعه کتابهای گزیده فرهنگ جبهه را در کتابخانهها ببینید یا به صورت الکترونیکی از فضای مجازی دریافت کنید. مطلب برگزیده خود را در کلاس بخوانید.
راهیان نور
زیارت مناطق عملیاتی دفاع مقدس، توسط خانوادهٔ معظم ایثارگران به منظور تجدید پیمان با دلاوران عرصهٔ نبرد در دوران دفاع مقدس آغاز شد. در ماههای پس از پایان جنگ، ابتدا گروههایی از رزمندگان و سپس سایر اقشار مردم آغازگر این سفرها بودند. در ادامه پس از حضور مقام معظم رهبری در اردوهای راهیان نور، با همافزایی نیروهای بسیجی، جهادگر و نیروهای مسلح، اردوهای راهیان نور گسترش یافت.


اردوهای راهیان نور، علاوه بر آثار و برکات متعدد باعث میشود افراد بیندیشند که چرا و چگونه شهدا، جانبازان و رزمندگان برای حفظ اسلام، مملکت و نظام اسلامی دفاع کردند؟ آنان از ما چه توقع و انتظاری دارند؟ ما چه وظایفی در قبال ایثار آنان داریم؟
سرزمینهای نور، قدمگاه شیرمردانی است که هشت سال در مقابل تهاجم وحشیانه متجاوزان ایستادند تا شکوه و عزت یک ملت در برابر جهانیان حفظ شود.
فعالیت (5) (صفحه 41 کتاب درسی)
نتایج تحقیق دربارهٔ اردوهای راهیان نور، نشان میدهد که در بیشتر موارد مربوط به جنبههای غیرمادی این سفرها مانند آشنایی کلی با عملیاتهای دفاع مقدس، نقش رهبری امام خمینی و مفهوم شهادت موفق عمل شده و دانشآموزان این موارد را خوب ارزیابی کردهاند.
اگر شما تا کنون در قالب اردوهای راهیان نور یا همراه خانواده به مناطق عملیاتی دفاع مقدس سفر کردهاید، نظر خود را در موارد زیر بنویسید:
| ردیف | موضوعات ارزیابی | خوب | متوسط | نیاز به تلاش بیشتر |
| 1 | مناطق مورد بازدید | |||
| 2 | مدت اردو | |||
| 3 | مسائل رفاهی | |||
| 4 | جلسات توجیهی | |||
| 5 | جنبههای تفریحی | |||
| 6 | آشنایی کلی با عملیاتهای دفاع مقدس | |||
| 7 | بیان نقش رهبری امام خمینی | |||
| 8 | بیان مفاهیم ایثار و شهادت | |||
| 9 | سایر نظرات: ............ |
نتایج فعالیت فوق پس از جمعبندی در کلاس، برای بهرهبرداری در اردوهای بعدی به مسئولان مربوط ارائه خواهد شد.
فعالیت (6) (صفحه 42 کتاب درسی)
درباره یادمانها و اماکن مهم قابل بازدید راهیان نور تحقیق و جدول زیر را کامل کنید.
| ردیف | منطقه عمومی راهیان نور | معرفی مختصر مهمترین یادمانها و اماکن قابل بازدید |
| 1 | منطقه جنوب (استان خوزستان) |
|
| 2 | منطقه غرب (استانهای کرمانشاه و ایلام) |
|
| 3 | منطقه شمال غرب (استانهای کردستان و آذربایجان غربی) |
|
| 4 | منطقه خلیج فارس (استانهای بوشهر و هرمزگان) |
|
آداب سفر راهیان نور
- اجازه از والدین، صدقهدادن و دعای سفر، نماز اول وقت، اخلاق نیکو و رعایت بهداشت
- رعایت حقوق همسفران و همکاری با دوستان و مدیران کاروان
- مطالعه تاریخچه دفاع مقدس و مناطق مورد بازدید؛ همچنین دقت در حماسهها، آثار و وصیت نامههایشهدا
- حضور با وضو در مقبره شهدا و قرائت زیارت نامهها
- خاطرهنگاری، تصویربرداری و ثبت دل نوشتهها












